Παρουσίαση
Ένα βήμα πριν την εξωσωματική
Ένα από τα συχνότερα θέματα που αντιμετωπίζει πλέον ο γυναικολόγος στο ιατρείο είναι το θέμα του υπογόνιμου ζεύγους.
Ένα ζευγάρι χαρακτηρίζεται ως υπογόνιμο όταν προσπαθεί πάνω από ένα έτος χωρίς αποτέλεσμα εγκυμοσύνης, ενώ είναι σε αναπαραγωγική ηλικία. Αυτά τα ζευγάρια οδηγούνται στην εξωσωματική γονιμοποίηση και στις μονάδες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.
Εξωσωματική γονιμοποίηση σημαίνει ότι, αντί η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο να γίνει στη σάλπιγγα, γίνεται στο εμβρυολογικό εργαστήριο από τους κλινικούς εμβρυολόγους, και τα έμβρυα που προκύπτουν μεταφέρονται στη μήτρα.
Το ποσοστό επιτυχίας της κύησης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο αριθμός και η ποιότητα των εμβρύων, η ηλικία της γυναίκας, το σπέρμα και το αίτιο της υπογονιμότητας, και φυσικά από την τεχνογνωσία των ιατρών και την ποιότητα των εργαστηρίων. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν πολλές αξιόλογες μονάδες Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής με εξαιρετικό ιατρικό και εργαστηριακό προσωπικό και με πολύ καλά ποσοστά επιτυχίας.
Το πρώτο βήμα του ζευγαριού είναι η επίσκεψη στο γυναικολογικό ιατρείο, για να γίνει η προσπάθεια να βρεθεί το αίτιο της υπογονιμότητας και να γίνουν οι κατάλληλες εξετάσεις χωρίς καθυστέρηση.
Πότε πρέπει το ζευγάρι να ζητήσει ιατρική συμβουλή;
- Αν η γυναίκα, μετά από έναν χρόνο, δεν έχει μείνει έγκυος ενώ έχει τακτικές επαφές (οι μισές γυναίκες έχουν μείνει έγκυες στους 6 μήνες και το 80% σε έναν χρόνο).
- Αν υπάρχει ήδη γνωστό πρόβλημα στη γυναίκα, όπως η ενδομητρίωση ή κάποια επέμβαση στις ωοθήκες ή/και στις σάλπιγγες, και στον άνδρα αντίστοιχα χειρουργική επέμβαση στους όρχεις ή τραυματισμός ή κιρσοκήλη.
- Γυναίκα σε ηλικία άνω των 35 ετών.
- Υπάρχουν ήδη συμπτώματα, όπως η αλλαγή του κύκλου στη γυναίκα (ολιγομηνόρροια ή δυσμηνόρροια ή πόνος κατά τη διάρκεια της επαφής) ή στον άνδρα πόνος στους όρχεις.
Ποιες εξετάσεις γίνονται για τη διερεύνηση της υπογονιμότητας;
Για τη γυναίκα: διακολπικό υπερηχογράφημα, υστεροσαλπιγγογραφία, ορμονικές εξετάσεις. Για τον άνδρα, η πιο σημαντική εξέταση είναι η εξέταση σπέρματος (σπερμοδιάγραμμα, δοκιμασία ενεργοποίησης σπερματοζωαρίων, καλλιέργεια σπέρματος), συνοδευόμενη από πλήρη ανδρολογική εξέταση (triplex όρχεων και ορμονικό έλεγχο). Άλλες εξετάσεις που ίσως χρειαστούν είναι η λαπαροσκόπηση ή η υστεροσκόπηση.
Λαπαροσκόπηση
Το λαπαροσκόπιο είναι ένα μικρό τηλεσκόπιο, όχι παχύτερο από ένα στυλό, που εισάγεται στην κοιλιά από μια μικρή τομή και δίνει τη δυνατότητα παρατήρησης των κοιλιακών οργάνων· γίνεται υπό γενική αναισθησία. Μας βοηθάει να εξετάσουμε τη μήτρα, τις σάλπιγγες και τις ωοθήκες και είναι απαραίτητη για τη διάγνωση της ενδομητρίωσης, των συμφύσεων των σαλπίγγων και των κύστεων στις ωοθήκες.
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, αν διαπιστωθεί ότι υπάρχουν, δίνεται ταυτόχρονα και η δυνατότητα άμεσης χειρουργικής αντιμετώπισης (καυτηριασμός ενδομητριωσικών εστιών και αφαίρεση ενδομητρικών συμφύσεων, αλλά και γενικότερα συμφύσεων των σαλπίγγων και άλλων πυελικών συμφύσεων, καθώς και λαπαροσκοπική αφαίρεση κύστεων ωοθηκών όπως και ινομυωμάτων). Ειδικά στα ινομυώματα και στην αδενομύωση, η λαπαροσκόπηση δίνει τη λύση.
Αν η λαπαροσκόπηση είναι μόνο διαγνωστική, δεν χρειάζεται παραμονή στο νοσοκομείο. Αν είναι επεμβατική, τότε μπορεί να χρειαστεί παραμονή στο νοσοκομείο για τουλάχιστον 24 ώρες. Οι κίνδυνοι από τη λαπαροσκόπηση έχουν μειωθεί πια και θεωρείται μια επέμβαση ρουτίνας. Επίσης, συμβάλλει στη διάγνωση και θεραπεία των συγγενών ανωμαλιών της μήτρας (όπως η δίκερως μήτρα).
Υστεροσκόπηση
Είναι η εξέταση της κοιλότητας της μήτρας με ένα εξαιρετικά λεπτό τηλεσκόπιο, το οποίο περνά μέσα από τον τράχηλο της μήτρας. Διαμέσου αυτού περνά μικρή ποσότητα αέρα ή υγρού για να διαστείλει τη μητρική κοιλότητα. Έτσι γίνονται ορατές παθήσεις όπως οι ενδομητρικοί πολύποδες, τα υποβλεννογόνια ινομυώματα, ανωμαλίες του σχήματος και του μεγέθους της μήτρας και οι συμφύσεις. Ελέγχεται η βατότητα των σαλπιγγικών στομίων και, όπου υπάρχει πρόβλημα, διορθώνεται άμεσα (αφαίρεση πολυπόδων, υποβλεννογόνιων ινομυωμάτων, συμφύσεων, διαφράγματος μήτρας). Και σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται βιοψία ενδομητρίου, η υστεροσκόπηση την καθιστά εφικτή.
Η υστεροσκόπηση και η λαπαροσκόπηση είναι δύο πολύ σπουδαίες εξετάσεις για τη διάγνωση της αιτίας της υπογονιμότητας.
Διαγνωστικές εξετάσεις σπέρματος
- Σπερμοδιάγραμμα
- Έλεγχος ζωτικότητας σπερματοζωαρίων (HOS TEST)
- Έλεγχος αντισπερματικών αντισωμάτων
- Δοκιμαστική επεξεργασία - ενεργοποίηση σπέρματος
- Μικροβιολογικός και βιοχημικός έλεγχος
- Έλεγχος οξειδωτικού στρες
- Έλεγχος κατακερματισμού DNA
- Έλεγχος πρόσδεσης στο υαλουρονικό οξύ
- Έλεγχος ακροσωμικής αντίδρασης
- Έλεγχος ταυτοποίησης στρογγυλών κυττάρων
- Έλεγχος NBT test
- Έλεγχος ακεραιότητας χρωματίνης - χρώση ανιλίνης τολουιδίνης
- Υαλοποίηση ως μέθοδος κρυοσυντήρησης χαμηλού αριθμού σπερματοζωαρίων
Στόχος των παραπάνω εξετάσεων - της καθεμιάς ξεχωριστά ή του συνδυασμού τους - είναι να αντληθούν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για την ανδρική υπογονιμότητα που οφείλεται σε διαταραχή του σπέρματος. Έτσι δίνεται η δυνατότητα επιλογής της κατάλληλης μεθόδου θεραπείας, εξατομικευμένα για τον κάθε άνδρα ξεχωριστά.
Αυτός ο έλεγχος γίνεται μόνο σε οργανωμένα ανδρολογικά εργαστήρια.
