Συνέντευξη
Εμμηνόπαυση: ένα φυσικό γεγονός στη ζωή μιας γυναίκας
Μια φυσιολογική διαδρομή, αντιμετωπίσιμη. Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς αντιμετωπίζονται; Η γυναικολόγος Άννα Αθανασάκη μιλά για το θεραπευτικό πλάνο και για την ανακούφιση όλων των δυσάρεστων συμπτωμάτων, ώστε, με την κατάλληλη πληροφόρηση και ψυχολογική υποστήριξη, να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε καλύτερα αυτό το στάδιο της ζωής μας.
Τι είναι η εμμηνόπαυση και σε ποια ηλικία εμφανίζεται;
Είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία η γυναίκα παύει να έχει έμμηνο ρύση (περίοδο) για περισσότερο από 12 μήνες. Αυτό σηματοδοτεί τη διακοπή της παραγωγής ωοθηκικών ορμονών, γεγονός που ευθύνεται για μια σειρά φυσιολογικών αλλαγών: στον κόλπο της, στα έσω γεννητικά όργανα, στα οστά της, στο δέρμα της, και ίσως να την επηρεάσει καρδιαγγειακά αλλά και ψυχολογικά.
Στη χώρα μας ο μέσος όρος ηλικίας που μία γυναίκα μπαίνει σε εμμηνόπαυση είναι 48-51 ετών, αλλά μπορεί να συμβεί και σε ηλικία 45-55 ετών. Ωστόσο, λόγω γονιδίων, ασθένειας ή ιατρικών διαδικασιών (χειρουργική αφαίρεση μήτρας, αφαίρεση ωοθηκών, ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία), ορισμένες γυναίκες περνούν την εμμηνόπαυση και σε μικρότερη ηλικία.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Εξάψεις, σε ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών. Πρόκειται για ένα αίσθημα θερμότητας, κυρίως στο πρόσωπο ή και στο υπόλοιπο σώμα, που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Μπορεί βέβαια να συνοδεύεται από ερυθρότητα προσώπου, εφίδρωση και αίσθημα παλμών.
Κολπική ξηρότητα και ελάττωση των κολπικών υγρών, με αποτέλεσμα δυσανεξία ή και πόνο στη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.
- Λέπτυνση και ξηρότητα δέρματος.
- Αλλαγή στο σχήμα και στην υφή των μαστών.
- Αλλαγές στη διάθεση, ευερεθιστότητα, άγχος, ημικρανίες, αύξηση βάρους.
- Μειωμένη σεξουαλική διάθεση (libido).
- Διαταραχές στην ούρηση, νυχτερινή ακράτεια, ενούρηση, συχνότερες ουρολοιμώξεις.
Ποια είναι τα επακόλουθα γυναικολογικά προβλήματα που επιφέρει;
Στο καρδιαγγειακό σύστημα, όπου η έλλειψη οιστρογόνων έχει βλαπτική επίδραση, γιατί τα οιστρογόνα δρουν ευεργετικά και στα στεφανιαία αγγεία αλλά και στον μεταβολισμό των λιπιδίων. Γι' αυτό και συχνά παρατηρείται αύξηση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων, καθώς και αύξηση των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Επίσης, απώλεια οστικής μάζας, δηλαδή μείωση του ασβεστίου στα οστά, που οδηγεί σε οστεοπενία ή οστεοπόρωση, με επακόλουθο παθολογικά κατάγματα.
Οι επιπτώσεις στο γεννητικό σύστημα είναι οι ατροφικές αλλοιώσεις κόλπου, τραχήλου μήτρας και η μείωση του μεγέθους των ωοθηκών. Ο μυϊκός τόνος στους μύες της πυέλου χάνεται προοδευτικά και εμφανίζεται κολπική χαλάρωση.
Θεραπεία
Οι θεραπείες επικεντρώνονται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην πρόληψη ή τη διαχείριση χρόνιων καταστάσεων που μπορεί να εμφανιστούν με την εμμηνόπαυση, και περιλαμβάνουν:
Ορμονική θεραπεία. Η θεραπεία με οιστρογόνα ή και προγεσταγόνα είναι η πιο αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή για την ανακούφιση, κυρίως, των εξάψεων της εμμηνόπαυσης. Εναλλακτικά, δίνονται φυτικά οιστρογόνα. Η χορήγηση οιστρογόνων επιδρά ευεργετικά στην ατροφία κόλπου/αιδοίου και αντενδείκνυται στον καρκίνο μαστού, στην υπερπλασία ενδομητρίου, στην ηπατική νόσο, στις διαταραχές πήξεως και στο ιστορικό θρομβοεμβολικών επεισοδίων. Σε γυναίκες με κιρσούς κάτω άκρων και σε καπνίστριες θα πρέπει να τονίζεται ο κίνδυνος θρομβοεμβολικού επεισοδίου. Η επιλογή της Θ.Ο.Υ. (Θεραπείας Ορμονικής Υποκατάστασης) πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να προηγείται γυναικολογικός και αιματολογικός έλεγχος.
Όσον αφορά τα συμπληρώματα διατροφής, υπάρχει μεγάλη ποικιλία - π.χ. ισοφλαβόνες σόγιας σε συνδυασμό με μελατονίνη και μαγνήσιο, που μειώνει και το αίσθημα χρόνιας κόπωσης και βελτιώνει τον ύπνο.
Κολπικά οιστρογόνα. Για την ανακούφιση της κολπικής ξηρότητας, τα οιστρογόνα μπορούν να χορηγηθούν απευθείας στον κόλπο, χρησιμοποιώντας μια κολπική κρέμα, δισκίο ή δακτύλιο. Αυτή η θεραπεία απελευθερώνει μόνο μια μικρή ποσότητα οιστρογόνου, η οποία απορροφάται από τους ιστούς του κόλπου. Μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της κολπικής ξηρότητας και της ενόχλησης κατά τη σεξουαλική επαφή. Εναλλακτικά, υπάρχουν θεραπείες λίπανσης και ενυδάτωσης του κόλπου, όπως και σύγχρονες θεραπείες σύσφιξης του κόλπου με λέιζερ και τοποθέτηση υαλουρονικού οξέος.
Τι σημαίνει η πρόωρη εμμηνόπαυση στη γυναίκα και τι προβλήματα επιφέρει;
Είναι η εμμηνόπαυση που εμφανίζεται σε ηλικία κάτω των 40 ετών, και τα αίτια είναι συνήθως γενετικά, γονιδιακά ή σχετίζονται με αυτοάνοσα νοσήματα. Κάθε γυναίκα στην πρόωρη εμμηνόπαυση πρέπει να ζητήσει τη συμβουλή του γυναικολόγου της για θεραπεία και του ενδοκρινολόγου της, ώστε να διαγνωστεί έγκαιρα οστεοπενία ή οστεοπόρωση.
Υπάρχει διαφορά εμμηνόπαυσης με κλιμακτήριο;
Η κλιμακτήριος είναι η περίοδος πριν από την εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης και περιλαμβάνει ακανόνιστους κύκλους περιόδου (συχνομηνόρροιες, αραιομηνόρροιες, μητρορραγίες), κολπική ξηρότητα και διακυμάνσεις στην ψυχολογία, για 1-5 χρόνια.
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την εμμηνόπαυση;
Είναι κυρίως κληρονομικοί, αλλά και γονιδιακοί, και φυσικά ιατρικά αίτια (π.χ. χειρουργική επέμβαση στις ωοθήκες ή τη μήτρα).
Συμβάλλει ο υγιεινός τρόπος ζωής - η διατροφή και η σωματική άσκηση - στη βελτίωση των συμπτωμάτων;
Σαφέστατα, ο υγιεινός τρόπος διατροφής και η σωματική άσκηση μπορούν να συμβάλλουν στη διαχείριση πολλών συμπτωμάτων, όπως οι εξάψεις, η χαλάρωση του κόλπου, η αλλαγή κατανομής λίπους, αλλά κυρίως βοηθούν στη μείωση των καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η εμμηνόπαυση, επομένως, είναι ένα φυσικό γεγονός, πολύ σημαντικό στη ζωή μιας γυναίκας, που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με δέος, φόβο και αγωνία, αλλά με ενημέρωση σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.
